MICHAŁ ADAMCZYK MIKOŁAJ KWIECIŃSKI PIOTR MUSIAŁOWSKI
2012

IDEA PROJEKTU
##Lokalizacja. Miejscem lokalizacji przewidzianym pod budowę Europejskiego Centrum Edukacji Geologicznej jest Góra Rzepka, która razem z sąsiadującym wzgórzem zwieńczonym ruinami czternastowiecznego Zamku Królewskiego w Chęcinach stanowi jeden element pejzażowy o dominującej roli w okolicznym krajobrazie. Budowa geologiczna obszaru lokalizacji to przede wszystkim wapienie i dolomity dewońskie, które od średniowiecza pozyskiwane były do celów budowlanych. Do lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku eksploatowano je w dużym kamieniołomie na południowym zboczu. To miejsce przeznaczono na lokalizację Europejskiego Centrum Edukacji Geologicznej w Chęcinach. Lokalizacja przynależna do eksponowanego widokowo z różnych kierunków masywu, sąsiedztwo Zamku Królewskiego i bezpośredni styk ze ścianą nieczynnego wyrobiska – stanowią o unikalnym charakterze miejsca, które według autorów projektu wymaga szczególnego traktowania.
##Przestrzeń staje się miejscem. Budynek warstwica. Ściana urwiska, z którego wydobywano materiał kamienny, nie jest elementem jednopłaszczyznowym, liniowym.  Przypomina ona raczej nieckę, układ o wyraźnie zakręcającym, domykającym się przebiegu. Dzięki niemu znaczenia nabiera przestrzeń u podstawy ściany, przestrzeń, która zaczyna przejawiać cechy wnętrza. Podstawa urwiska nie jest tylko płaszczyzną – powierzchnią, z której wyrasta masyw skalny, a staje się wręcz rodzajem sceny. Takie odczytanie miejsca lokalizacji sprowokowało autorów do kształtowania budynku w sposób dopełniający istniejący układ, podkreślający logikę zastanej relacji: związku ściana – wnętrze. Geometrie budynku podążają za geometriami warstwic opisujących południową krawędź tarasu powstałego wskutek wybrania masy skalnej. Budynek, a raczej zespół budynków, stał się niejako uprzestrzennioną warstwicą. Z szacunku dla miejsca przestrzeń “pomiędzy” pozostała maksymalnie niezmieniona – pusta. Powierzchnia ta czeka na głównego odbiorcę i aktora – przyszłego użytkownika ECEG – by stać się areną jego działań.
##Budynek warstwica jako element pejzażowy. Zastany, malowniczy pejzaż jest “stworzony” do percepcji z odległości. Dotyczy to obserwacji zarówno – w kierunku, jak i – z kierunku miejsca lokalizacji. Krajobraz łagodnie pofałdowany oglądany z perspektywy człowieka – czyli pod ostrym kątem – staje się układem mniej lub bardziej linearnych, horyzontalnych plam. Perspektywa powietrzna, nakładanie planów, pasowe układy zadrzewień, skupisk domów, przebieg dróg, geometrie będące efektem gospodarki agrarnej – te elementy odbierane w krajobrazie zamieniają się w warstwowe złożenie wydłużonych płaszczyzn. Budynek oglądany z odległości – rozmawiając z miejscem – przybiera kształt  linearnej, rozciągniętej horyzontalnie kubatury, która staje się jedną z plam istniejącego pejzażu.
Otwarcia widokowe. Obiekty ECEG koncepcyjnie wynikając z lokalnych determinantów przestrzennych czyli – ściany kamieniołomu tworzącej zaczątek wnętrza, oraz pasmowego, horyzontalnego krajobrazu – materializują się pomiędzy nimi jako zbiór wspólny ich stref oddziaływania, tworząc budynek ścianę – warstwicę, opisujący południową krawędź działki. Przybierając taki kształt, zespół Centrum, jednocześnie otwiera się perforacjami okiennymi, na wymienione powyżej, dwa najbardziej spektakularne elementy krajobrazu – ścianę kamieniołomu oraz widok roztaczający się z południowej krawędzi działki na dół, wzdłuż stoku. Przekłada się to na strukturę przestrzenną budynków, która opiera się na dwóch traktach o orientacji północ – południe, rozdzielonych powierzchnią komunikacyjną.  Dla autorów pracy jednoznacznym było przyjęcie koncepcji takiego kształtowania układu budynków aby “zawłaszczyć widokowo” jak najwięcej obrazu ściany nieczynnego wyrobiska z jednej, oraz krajobrazu widzianego ze skarpy z drugiej strony.
##Materiały. Kamień. Widoczny w kamieniołomie, odsłonięty przekrój geologiczny pełen jest faktur i kolorów; od połyskliwej bieli, poprzez różne tony szarości, beży i brązów, do ceglastej, intensywnej czerwieni. W założeniu autorskim kamień zastosowany na projektowanej elewacji – w postaci wiszących płyt, mocowanych w elementach słupkowych – pionowych, jest kamieniem z któregoś, z eksploatowanych współcześnie złóż kielecczyzny o podobnej charakterystyce wizualnej materiału skalnego. Najważniejsza w koncepcji kształtowania kamiennej struktury ściany Centrum jest jej kierunkowość i sposób w jaki współgra ona ze światłem. Budynki ECEG, w swoim linearnym układzie orientowane są w zasadzie na kierunku wschód – zachód, co oznacza pełną operację światła słonecznego i jego zmiany – intensywności, kierunku i kąta padania – w ciągu doby. Elementy kamienne oglądane są w większości przypadków przez obserwatora znajdującego się na ciągu pieszo – jezdnym prowadzącym wzdłuż budynków. Widok całości zespołu jest więc przede wszystkim obrazem ściany uzyskanym pod ostrym kątem. W widokach tych ściana, składająca się z rytmu pionowych elementów – płyt kamiennych, bardzo się “zapełnia”, zamyka widokowo, tworząc analogię do monolitycznego urwiska kamieniołomu. W widoku elewacyjnym ściana ta okazuje się jednakże ażurowa zapewniając bezkonfliktowe powiązania widokowe pomieszczeń z tym co na zewnątrz. Rytmy kamiennych elementów pionowych są ponadto nieregularne, oraz ustawiane względem siebie w różnych relacjach kątowych. Powoduje to powstawanie zjawiska nierównomiernego oświetlenia płyt, rozbijania, rozpraszania, odbijania, zjawiska rozświetlania i zacieniania, co jest próbą nawiązania do efektów na masywie naturalnej ściany.